Het gebied tussen Hengelo en Enschede en tussen Driene en Twekkelo krijgt een nieuwe aanblik. Het project heet Kristalbad. De naam is afkomstig van het zwembad, dat vroeger in de buurt lag. Het Kristalbad is een uniek project, omdat het een oplossing biedt voor:
Het project kent al jaren belangstelling van verschillende partijen. De herinrichting van Enschede-Noord bood de kans het gebied multifunctioneel te ontwikkelen. Het is een complex, maar uitdagend project, omdat zoveel functies zijn gecombineerd op een beperkte oppervlakte. Het Kristalbad wordt gerealiseerd door intensieve samenwerking met diverse organisaties en is in 2015 voltooid.
In Enschede en Hengelo is weinig ruimte om overtollig regenwater te bergen. Er is een behoorlijk hoogteverschil tussen beide steden en bij hevige regenval loopt het water te snel naar Hengelo. Om in Hengelo de voeten droog te houden, moet het water tijdelijk worden opgevangen. Het Kristalbad biedt ruimte voor 187.000 kubieke meter water.
Het water in het Kristalbad komt grotendeels van de rioolwaterzuiveringsinstallatie Enschede en stroomt via de Elsbeek het gebied binnen. Schoon gezuiverd water, maar weinig biologisch actief. Om de milieukwaliteit van het water te verbeteren, is de ‘watermachine' aangelegd. Geïnspireerd door beproefde methoden van het Wetland Research Centre van de Universiteit Halmstad uit Zweden heeft het waterschap Regge en Dinkel dit ingenieuze biologische in- en doorstroomsysteem toegepast. Het Kristalbad bestaat uit compartimenten die om beurten worden gevuld, leeglopen en droogvallen. Onder invloed van licht, lucht en plantengroei doet de waterbodem zijn zuiverende werking: het afbreken en omzetten van voedingsstoffen.
Als ecologische verbindingszone heeft het Kristalbad voor de fauna de functie van zebrapad tussen noordoost en zuidwest Twente. De verwachting is dat de ecologische verbindingszone geschikt is voor belangrijke soorten dieren. Dit zijn onder andere kikkers, salamanders en hagedissen, waterspitsmuis, boommarters, bunzing en de das.
De ontwerper kreeg ook de opdracht een stevige en duidelijke landschappelijke structuur neer te zetten, maar wel één met respect voor de elementen die aanwezig waren. Vanuit die gedachte is het concept van de ‘streepjescode' ontstaan. Daardoor krijgt het Kristalbad een duidelijke en herkenbare stijl. De streepjes krijgen invulling door een afwisseling van bosstroken, riet en open water; een afwisseling in natte en droge gebieden en dat in verschillende breedtes. Dit ontwerp geeft ook letterlijk vorm aan de ecologische verbindingszone Twekkelo-Drienerlo, waarvan het Kristalbad onderdeel is. De ‘streepjescode' is eveneens doorgevoerd in de banken, borden, vlonderpaden en de twee uitzichttorens.
Natuurlijk nodigt het Kristalbad uit om van dichtbij te bekijken. Vanaf de twee uitkijktorens en de paden kan dat prima. Opvallend is dat tussen de uitkijktorens een zichtlijn is opengehouden. Deze symboliseert de voormalige loop van de Elsbeek. Door het gebied lopen enkele fiets- en wandelpaden en op het water is een vlonderpad aangelegd.Vanaf die paden zijn de plekken met verschillende waterstanden goed te zien. Vanwege natuurbelangen is recreëren alleen toegestaan op de paden.
Eind 2011 is het zuidelijke deel van het Kristalbad grotendeels afgerond. De compartimenten van de ‘watermachine' zijn uitgegraven, het verdeelkanaal is aangelegd, bruggen en uitkijktorens zijn geplaatst. Er worden nu nog informatiepanelen geplaatst en er wordt riet en bos aangeplant. In mei 2012 wordt begonnen met de werkzaamheden aan het noordelijk deel, tussen de spoorlijn en de Hengelosestraat. De aanleg van twee buizen van 60 meter lengte onder het spoor door wordt voorbereid. Deze buizen zijn nodig om water van het zuidelijke naar het noordelijke deelgebied te kunnen laten stromen.
Het project Kristalbad was een van de vijf genomineerden voor de Gouden Piramide 2011, de jaarlijkse rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap. De jury was erg onder de indruk van het project, maar Kristalbad heeft uiteindelijk niet gewonnen. Meer informatie op http://www.goudenpiramide.nl/.
Vanuit de Kaderrichtlijn Water zijn door het ministerie van Infrastructuur en Milieu subsidies toegezegd vanuit het perspectief van innovatie en synergie. Ook wordt er een bijdrage gevraagd vanuit de ILG-subsidie. Landelijk wordt het project dus sterk gewaardeerd. De overige partners die een bijdrage leveren zijn de gemeenten Hengelo en Enschede, de Provincie Overijssel, Landschap Overijssel en de uitvoeringscommissie Enschede-Noord.
Meer achtergrondinformatie over Kristalbad vindt u in de rechterkolom.
